update: Lees ook het volgende, meer recente, bericht over 6 symptomen van eierstokkanker
Recent onderzoek toont aan dat het risico op eierstokkanker kan worden bepaald op basis van een aantal eenvoudige symptomen en kenmerken. Vorige week verscheen een onderzoek in het British Medical Journal, waarin Hippisley-Cox en Coupland een algoritme presenteren waarmee het risico op eierstokkanker (ook wel ovariumcarcinoom of ovariumkanker genoemd) kan worden bepaald. De risicofactoren die uit het onderzoek naar voren kwamen zijn kenmerken en symptomen die de patient grotendeels zelf kan herkennen:
- leeftijd
- het voorkomen van eierstokkanker in de familie (9,8 keer zo hoog risico)
- bloedarmoede (2,3 keer zo hoog risico)
- maagpijn (7 keer zo hoog risico)
- zwelling van de buik (23 keer zo hoog risico)
- rectaal bloedverlies (2 keer zo hoog risico)
- postmenopauzaal bloedverlies (6,6 keer zo hoog risico)
- verlies van eetlust (5,2 keer zo hoog risico)
- gewichtsverlies (2 keer zo hoog risico)
Risicovoorspelling is geen diagnose
Belangrijk is dat het hier om een algoritme gaat dat het risico voorspelt, maar niet de diagnose stelt. Met andere woorden: binnen de groep met een hoog risico bevinden zich ook mensen die geen eierstokkanker hebben. En omgekeerd, binnen de groep met een laag risico bevinden zich ook mensen die wel eierstokkanker hebben. De onderzoekers zien toepassingsmogelijkheden voor het algoritme bij patiënten die zich met één of meer van deze symptomen bij de dokter melden. In dat geval zou het algoritme gebruikt kunnen worden als hulpmiddel om te bepalen of verdere diagnostiek, zoals een bloedtest, gewenst is.
Gegevens van meer dan 1 miljoen patiënten gebruikt
Voor het ontwikkelen van het algoritme gebruikten de onderzoekers data uit het electronisch patiëntendossier (EPD) van 375 huisartspraktijken in het Verenigd Koninkrijk. Het algoritme werd ontwikkeld op basis van gegevens van meer dan 1,1 miljoen vrouwen tussen de 30 en 84 jaar, en gevalideerd in een tweede cohort van 672.661 vrouwen in dezelfde leeftijdscategorie. Het betrof een prospectief open cohort onderzoek waarbij deelnemers over een periode van bijna 10 jaar (2000-2010) konden instromen. Vanaf de inclusiedatum werd voor de daaropvolgende twee jaar bepaald of de diagnose eierstokkanker was gesteld. Dit gebeurde op basis van informatie in het EPD en de nationale registratie van doodsoorzaken. In het geval van ontbrekende data voor bepaalde variabelen werd gebruik gemaakt van multiple imputation technieken. Het onderzoek werd uitgevoerd door QResearch (non-profit onderzoeksorganisatie) en het werd niet bekostigd uit subsidies van externe partijen.
Het algoritme is on-line beschikbaar via deze site, waarmee het risico op eierstokkanker kan worden berekend na het beantwoorden van een aantal (Engelstalige) vragen. Helaas is de calculator alleen bedoeld voor gebruik in Engeland, omdat hij op basis van een Engelse populatie is ontwikkeld.
Niet alle wetenschappers zijn onverdeeld enthousiast over de praktische toepassingsmogelijkheden van de resultaten. Zo stelt Prof Mourits in een reactie op een bericht op mednet dat de risicocalculator “allerminst veelbelovend” is, omdat wordt uitgegaan van een verouderd paradigma.
Een aantal berichten in de (internationale) media naar aanleiding van deze studie:
Bron: Hippisley-Cox J, Coupland C. Identifying women with suspected ovarian cancer in primary care: derivation and validation of algorithm. BMJ 2012;344:d8009
Lees ook deze gerelateerde berichten:
•maagpijn (7 keer zo hoog risico)
•zwelling van de buik (23 keer zo hoog risico)
•verlies van eetlust (5,2 keer zo hoog risico)
•gewichtsverlies (2 keer zo hoog risico)
Zijn toch symptomen, geen risicofactoren.
Een ander symptoom is: klachten zoals die voorkomen bij de overgang. (nerveusiteit, opvliegers, slaapproblemen)
Nog een ander symptoom: Klachten zoals die voorkomen bij zwangerschap. (misselijkheid, niet tegen ‘luchtjes’ kunnen, bijv. van eten of parfum)
•het voorkomen van eierstokkanker in de familie (9,8 keer zo hoog risico)
Niemand anders in mijn familie heeft het (gehad).
•leeftijd
Ik was 28 dus niet alleen ‘oudere’ vrouwen kunnen het krijgen.
Ik ben dus de uitzondering op de regel??
Ik vind dit soort publicaties ‘eng’ omdat ze paniek en onrust kunnen veroorzaken, terwijl de symptomen ook een heel andere (wellicht veel onschuldiger) oorzaak kunnen hebben.
Beste Jo,
Dank voor je reactie. Ik begrijp hier uit dat je zelf patient bent geweest. Ik kan me voorstellen dat zo’n onderzoek (of bericht daarover op dit blog) een hoop losmaakt. Het is zeker niet mijn bedoeling paniek en onrust te veroorzaken. Ik ben het met je eens dat de beschreven symptomen ook een andere oorzaak kunnen hebben en heb geprobeerd dit uit te leggen in het bericht onder het kopje “Risicovoorspelling is geen diagnose”. Maar goed dat jij dit ook nog eens benadrukt. Je reactie heeft me ook aan het denken gezet, dat de informatie op dit blog niemand moet aanzetten tot een paniekreactie en heb daarom op de pagina ‘Over dit blog’ wat meer verteld over de doelstelling en doelgroep.